NCBR chce obronności i dual-use w przyszłym programie ramowym UE
Centrum apeluje o wcześniejszy wpływ na program i silniejszą rolę koordynacyjną Europy Środkowo-Wschodniej. Chodzi o kształtowanie badań, nie nowo otwartą dotację.
- Poland
- NCBR
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju opowiedziało się za uwzględnieniem obronności i technologii dual-use wśród priorytetów przyszłego programu ramowego UE. W relacji z forum CETEF w Poznaniu, opublikowanej 21 października, wskazuje też na potrzebę silniejszej roli koordynacyjnej Europy Środkowo-Wschodniej.
To istotny głos, ponieważ architektura programu może przesądzić, które problemy przemysłowe otrzymają wsparcie i jak mniejsze ekosystemy badawcze wejdą do europejskich partnerstw. Jest to stanowisko opisane przez NCBR, nie decyzja o finansowaniu ani dowód rezerwacji polskiej części przyszłego budżetu.
Łączymy ten apel z opublikowaną propozycją Komisji dotyczącą Horyzontu Europa 2028-2034. Praktyczne pytanie dla polskich firm i organizacji badawczych dotyczy wpływu na użyteczny program badań i kierowania nim, zanim powstaną konkretne konkursy.
Koordynowanie wymaga więcej niż uczestnictwo
Piotr Świerczyński, dyrektor Działu Krajowego Punktu Kontaktowego NCBR, apelował o zaangażowanie od najwcześniejszego etapu projektowania programu. Wskazał też, że region nie wykorzystuje w pełni potencjału w Horyzoncie Europa. Relacja przedstawia tę ocenę bez rankingu uczestnictwa i wyliczenia regionalnej luki finansowania.
Dla konsorcjum przemysłowego silniejsza rola powinna, naszym zdaniem, oznaczać odpowiedzialność za pytanie badawcze, plan integracji i wykorzystanie wyników. Obecność na liście partnerów i zdolność zorganizowania spójnego programu prac to różne formy udziału. Ta druga wymaga kompetencji administracyjnych obok wiedzy technicznej.
Propozycja Komisji zawiera już kierunek obronny
W propozycji z lipca 2025 r. Komisja przedstawiła program na lata 2028-2034 o wartości 175 mld euro, oparty na czterech filarach. Filar Konkurencyjność i Społeczeństwo uwzględnia obronność, przemysł i kosmos we współpracy z proponowanym Europejskim Funduszem Konkurencyjności. Filar Innowacje rozszerza Europejską Radę ds. Innowacji i wprowadza ukierunkowanie na startupy obronne oraz dual-use.
To elementy propozycji opisanej przez Komisję. Kwota 175 mld euro dotyczy całego programu badawczego, nie osobnej puli obronnej. Nie można przedstawiać jej jako obecnie dostępnych dotacji ani uprawnienia konkretnego państwa, firmy czy ukraińskiego partnera.
Przełóż wpływ na przemysłowy program badań
Użyteczny wkład polskiego konsorcjum mógłby wskazywać ograniczenie wspólne dla kilku potencjalnych użytkowników, badania potrzebne do jego usunięcia i drogę od dowodów eksperymentalnych do demonstratora. Zalecamy powiązanie zadania naukowego z prawami dostępu, odpowiedzialnością za integrację i realistycznym wykorzystaniem wyników.
Nadałoby to roli koordynacyjnej konkretną treść. Pomogłoby też oddzielić wspólny europejski cel badawczy od interesu handlowego każdego uczestnika. Pytania o wcześniejszą własność intelektualną, dostęp do testów i utrzymanie łatwiej rozwiązać przed zamknięciem planu prac konsorcjum.
Apel NCBR jest więc sygnałem do udziału w tworzeniu programu. Ostateczne zasady, budżety i programy prac określą konkretne możliwości. Firmy powinny nadal sprawdzać istniejące konkursy według ich warunków, bez założenia, że przyszły priorytet obronny zmienił już dzisiejszą kwalifikowalność.
Źródła i kontekst
- NCBR: CETEF report and framework-programme priorities, 21 October 2026 ↗
- European Commission: Horizon Europe 2028-2034 proposal, 16 July 2025 ↗
Wydawca: Mitchell Strategic Solutions Group. Zobacz zasady redakcyjne i politykę korekt. Więcej →
