Silniejsza EDA: co zatwierdzili ministrowie i czego dostawcy nadal nie wiedzą

Ministrowie obrony państw UE uzgodnili 28 września wzmocnienie Europejskiej Agencji Obrony (EDA) w czterech obszarach: badaniach i eksperymentach, rozwoju zdolności, wspólnych zakupach oraz wsparciu polityk. Decyzja zwiększa możliwości agencji w przekładaniu wspólnych priorytetów państw na projekty. Nie jest jednak zaproszeniem firm do składania ofert.

To kolejny etap procesu rozpoczętego przez ministrów w maju. Na posiedzeniu 12 maja zatwierdzili plan stopniowego wzmacniania EDA i jego pierwszą fazę, skupioną na innowacjach, eksperymentach oraz zdolnościach zakupowych. Wrześniowa decyzja określa szerszą rolę agencji. Żaden z tych komunikatów nie opisuje jednego programu z jednolitą procedurą naboru.

To rozróżnienie jest ważne, bo każda z tych prac prowadzi do dostawcy inną drogą. Badania mogą zakończyć się demonstracją lub próbą, a rozwój zdolności może uzgodnić wymagania kilku rządów. Centrum wspólnych zakupów mogłoby następnie prowadzić zamówienia. Żaden z tych etapów sam w sobie nie wskazuje jeszcze klienta, nie przyznaje kontraktu ani nie potwierdza wyboru produktu.

Według EDA obecny Hub for European Defence Innovation (HEDI) ma przekształcić się w Centre for European Defence Innovation, z szerszym, uporządkowanym portfelem działań. HEDI już prowadzi rozpoznanie technologii, wspiera rozwój i organizuje eksperymenty w warunkach zbliżonych do operacyjnych. Sprawdzianem zmiany będzie powiązanie ich wyników ze wspólnymi wymaganiami i drogą do wdrożenia. Komunikat nie podaje nowego terminu naboru ani zasad kwalifikacji firm. Obecne działania HEDI i przyszłe konkursy trzeba więc oceniać według ich własnych opublikowanych warunków. Można mówić o rozszerzeniu prac nad innowacjami, ale nie o otwartej właśnie dotacji.

Od priorytetów do projektów

EDA zapowiada bardziej konkretne propozycje wspólnych projektów rozwoju zdolności, powiązanych z dziewięcioma priorytetowymi obszarami i unijną agendą Defence Readiness 2030. Czwartym kierunkiem jest mocniejsze wsparcie polityk państw członkowskich. Według agencji obejmuje ono również relacje z partnerami zewnętrznymi. Unijna agenda wyznacza szerszy kontekst, lecz nie zamienia automatycznie każdej rozpoznanej luki w zdolnościach w pilny zakup.

Skala zmian kadrowych pokazuje, że chodzi o coś więcej niż nową nazwę. EDA przewiduje, że w ciągu kilku miesięcy będzie zatrudniać blisko 300 osób, niemal o jedną czwartą więcej niż wcześniej. Zapowiada też przesunięcia pracowników i usprawnienie procedur. To prognoza agencji, nie osiągnięty już stan zatrudnienia. Późniejszym sprawdzianem będą wspólne wymagania opublikowane przez państwa, rzeczywiste projekty i droga do zakupu po etapie innowacji lub prób.